Ali Hamaney Onaylı

Ayetullah Seyyid Ali Hüseyni Hamaney (1939, Meşhed), İran İslam Cumhuriyeti'nin 1989'dan beri görevde olan "Yüce Lideri" (Rehber) ve Orta Doğu'nun en uzun süre iktidarda kalan devlet başkanıdır. Ali Hamaney, 28 Şubat 2026 tarihinde vefat ettiğinde 86 yaşındaydı. "Velayet-i Fakih" (Dini Otoritenin Yönetimi) doktrini uyarınca, ülkenin ordusundan yargısına, medyasından dış politikasına kadar her alanda "son sözü söyleyen" mutlak otoritedir.

Şah rejimine karşı mücadele ettiği gençlik yıllarında tutuklanmış ve sürgün edilmiştir. 1979 İslam Devrimi'nden sonra hızla yükselerek Savunma Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı (1981-1989) yapmıştır. 1981'de bir teyp içine yerleştirilen bombanın patlaması sonucu sağ kolunu kaybetmiştir. Ayetullah Humeyni'nin ölümünden sonra, o dönem yeterli dini rütbesi olmamasına rağmen anayasa değişikliğiyle "Devrim Rehberi" seçilmiştir.

Hamaney dönemi, İran'ın Batı dünyasından tamamen izole edildiği, nükleer program inadı yüzünden halkın ağır ekonomik ambargolar altında ezildiği ve iç muhalefetin sert bir şekilde bastırıldığı bir dönem olmuştur. Özellikle 2009 Yeşil Hareket, 2019 Benzin Protestoları ve 2022'de Mahsa Amini'nin "ahlak polisi" tarafından öldürülmesiyle başlayan "Kadın, Yaşam, Özgürlük" eylemlerinde emrindeki Devrim Muhafızları (Besic) tarafından yüzlerce göstericinin öldürülmesi ve binlercesinin tutuklanması, onun yönetim anlayışının en karanlık sayfalarıdır. İnterneti kısıtlaması, sosyal medyayı yasaklaması (kendisi X/Twitter kullanmasına rağmen) ve muhalifleri "dış güçlerin ajanı" ilan etmesiyle tanınan Hamaney, dini siyasi bir kalkan olarak kullanarak otoriter bir rejim inşa etmekle eleştirilmiştir. 28 Şubat 2026 günü ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamasıyla, İsrail ve ABD saldırılarında öldüğü duyurulmuştur. Hamaney'in ölümüne bir kesim üzülürken, yıllardır baskı altında yaşayan bir kesimse sevinç gösterilerinde bulunmuştur.