Halit Ziya Uşaklıgil

Halit Ziya Uşaklıgil (d. Halit Ziya Uşaklıgil, 27 Mart 1945 tarihinde vefat ettiğinde 79 yaşındaydı. 1866, İstanbul – ö. 27 Mart 1945, İstanbul), Türk romancı, yazar, diplomat ve akademisyendir. Türk edebiyatında "modern romanın babası" olarak kabul edilir. Köklü bir aile olan "Uşakizadeler"e mensuptur. Eğitim hayatına İstanbul'da başlayıp İzmir'de Fransızca eğitim veren bir okulda devam etti. Batı edebiyatını, özellikle Fransız realistlerini (Balzac, Stendhal, Flaubert) yakından tanıması, onun edebi kişiliğini derinden etkiledi.

Edebiyat-ı Cedide (Servet-i Fünun) topluluğunun en önemli romancısı olan Halit Ziya, Türk romanını teknik kusurlardan arındırarak Batılı standartlara ulaştıran ilk isimdir. 1900 yılında yayımladığı "Aşk-ı Memnu" (Yasak Aşk), Türk edebiyatının ilk büyük romanı sayılır. Yasak aşk temasını, karakterlerin psikolojik derinliklerini ve toplumsal çürümeyi ustalıkla işlediği bu eser, günümüzde bile popülerliğini koruyan televizyon uyarlamalarına konu oldu. Bir diğer başyapıtı "Mai ve Siyah"ta ise "Ahmet Cemil" karakteri üzerinden dönemin aydınlarının hayal kırıklıklarını anlattı.

Sadece yazar değil, aynı zamanda önemli bir devlet adamıydı. II. Meşrutiyet'ten sonra Sultan V. Mehmed Reşat'ın Mabeyn Başkatibi (Saray Genel Sekreteri) olarak görev yaptı. Saray hayatına dair gözlemlerini "Saray ve Ötesi" adlı anı kitabında topladı. Cumhuriyet döneminde ise Darülfünun'da (İstanbul Üniversitesi) Batı Edebiyatı Tarihi profesörlüğü yaptı.

Hayatının son yılları büyük acılarla geçti. Çok sevdiği oğlu Vedat'ın intiharı (1937) onu derin bir yasa boğdu ve bu acısını "Bir Acı Hikaye" adlı eserinde ölümsüzleştirdi. Sanatlı, ağır ve süslü bir dil kullanan yazar, Cumhuriyet döneminde eserlerinin dilini bizzat kendisi sadeleştirdi. 1945 yılında İstanbul'da hayata veda eden Uşaklıgil, Bakırköy Mezarlığı'na defnedildi.