Mimar Sinan Onaylı

Mimar Sinan (1490, Kayseri - 1588, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğu'nun en büyük başmimarı ve inşaat mühendisidir. Mimar Sinan, 17 Temmuz 1588 tarihinde vefat ettiğinde 98 yaşındaydı. Yaptığı 300'ü aşkın şaheserle dünya mimarlık tarihine adını altın harflerle yazdırmıştır.

Kesin doğum tarihi bilinmemekle birlikte 1489 veya 1490 yıllarında Kayseri'nin Ağırnas köyünde Hristiyan bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Çocukluk yılları bu köyde geçmiş, taş işçiliği ve doğa ile ilk temasını burada kurmuştur. Yavuz Sultan Selim döneminde (1512 yılları civarında) devşirme sistemiyle payitaht İstanbul'a getirilmiş ve İslam kültürüyle yetiştirilmiştir. Acemi Oğlanlar Ocağı'nda eğitim alırken yeteneği hızla fark edilmiş ve dülgerliğe (ahşap ve yapı ustalığı) yönelmiştir. Matematik, geometri ve mühendislik alanındaki keskin zekâsı, onu sıradan bir asker olmaktan çıkarıp imparatorluğun mimari dehası yapacak sürecin ilk adımlarını atmıştır.

Kanuni Sultan Süleyman döneminde Yeniçeri Ocağı'na katılan Sinan, bir asker ve askeri mühendis olarak Belgrad, Rodos, Mohaç, Viyana, Korfu, Pulya ve Bağdat gibi devasa seferlere katılmıştır. Bu seferler, Sinan için adeta bir açık hava üniversitesi olmuştur. Gittiği her coğrafyada Selçuklu, Bizans, İran ve Avrupa mimarisini yerinde incelemiş, antik kalıntıların ve kubbelerin sırlarını çözmüştür. Askeri mühendislikteki en büyük şovunu 1538 yılındaki Karaboğdan (Moldova) seferi sırasında yapmıştır. Ordunun Prut Nehri'ni geçmesi için gereken köprüyü bataklık bir alanda sadece 13 gün içinde inşa ederek Kanuni Sultan Süleyman'ın ve sadrazam Lütfi Paşa'nın büyük takdirini kazanmıştır. Bu olağanüstü başarısı, onun 49 yaşında "Hassa Başmimarı" (Başmimar) makamına getirilmesini sağlamıştır.

Başmimar olduktan sonra Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad olmak üzere üç padişah döneminde tam 50 yıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu'nun mimari politikalarını tek başına yönetmiştir. Mimar Sinan, kendi kariyerini üç muazzam eserle özetlemiştir. "Çıraklık eserim" dediği Şehzade Camii (1548) ile klasik Osmanlı mimarisinin temel hatlarını oluşturmuştur. "Kalfalık eserim" dediği Süleymaniye Camii (1557) ile imparatorluğun gücünü ve ihtişamını İstanbul'un silüetine kazımış, muazzam bir akustik ve statik zekâ sergilemiştir. "Ustalık eserim" dediği ve 80 yaşındayken tamamladığı Edirne'deki Selimiye Camii (1575) ile ise mimarlık tarihinin sınırlarını zorlamış, Ayasofya'nın kubbesini aşarak tek kubbe altında devasa bir mekân bütünlüğü sağlamıştır.

Sinan sadece camiler inşa etmemiş; köprüler, su kemerleri, medreseler, darüşşifalar, kervansaraylar ve hamamlar da yaparak imparatorluğun altyapısını kurmuştur. İstanbul'un su sorununu çözmek için inşa ettiği Kırkçeşme Su Yolu ve o sistemin içindeki mühendislik harikası Mağlova Kemeri, modern mühendislerin bile hayranlıkla incelediği bir şaheserdir. Ayrıca Ayasofya'nın çökmesini engellemek için eklediği istinat duvarları ve minarelerle bu kadim yapıyı günümüze kadar ayakta tutan kişi de bizzat Koca Sinan'dır.

Hayatı boyunca 81 cami, 51 mescit, 55 medrese, 26 darülkurra, 17 türbe, 17 imaret, 3 darüşşifa, 5 su yolu, 8 köprü, 20 kervansaray, 36 saray, 8 mahzen ve 48 hamam olmak üzere 300'den fazla esere imza atmıştır. Yetiştirdiği öğrenciler de onun izinden gitmiş; Sedefkâr Mehmed Ağa Sultanahmet Camii'ni, Mimar Hayreddin ise Mostar Köprüsü'nü inşa ederek Sinan ekolünü devam ettirmiştir. 1588 yılında yaklaşık 98 yaşındayken vefat eden deha, Süleymaniye Külliyesi'nin hemen köşesinde, kendi tasarladığı son derece mütevazı ve küçük bir türbeye defnedilmiştir.