Tarık Akan

Tarık Akan, asıl adıyla Tahsin Tarık Üregül, 13 Aralık 1949'da İstanbul'da doğdu. Tarık Akan, 16 Eylül 2016 tarihinde vefat ettiğinde 66 yaşındaydı. Onu sadece bir sinema oyuncusu olarak tanımlamak haksızlık olur; aynı zamanda bir yazar ve eğitimciydi. Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği ve Gazetecilik Yüksekokulu'ndan mezun olması da onun ne kadar çok yönlü biri olduğunu gösteriyor aslında. Sinemaya adım atışı ise tam bir dönüm noktasıydı: 1970'te Ses dergisinin açtığı yarışmada birinci oldu ve perdeye "merhaba" dedi. O ilk yıllarda uzun boyu, o meşhur yeşil gözleri ve karizmasıyla romantik komedilerin, dönemin tabiriyle "Salon Filmleri"nin vazgeçilmez ismi haline geldi. "Hababam Sınıfı" serisinde hayat verdiği Damat Ferit tiplemesi ve Gülşen Bubikoğlu'yla başrolü paylaştığı "Ah Nerede" gibi yapımlar sayesinde kısa sürede "Yeşilçam'ın Prensi" diye anılmaya başladı. Yakışıklılığı tartışılmazdı ama Tarık Akan için asıl mesele bundan çok daha fazlasıydı.

70'lerin sonuna doğru kimseyi dinlemeden, cesur bir kararın altına imza attı. O güne kadar onu yıldız yapan romantik jön imajını elinin tersiyle itti, bıyık bıraktı ve bambaşka bir sinema anlayışına yelken açtı. Artık toplumsal gerçekçi filmlerin adamıydı. Yavuz Özkan'ın "Maden"i, Yılmaz Güney'in senaryosunu yazdığı "Sürü" ve Şerif Gören'in yönettiği "Yol" bu yeni dönemin en çarpıcı örnekleri oldu. Özellikle "Yol", Türk sinemasının yüz akıdır. Film 1982 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'yi kucaklarken, Tarık Akan da oradaki oyunculuğuyla En İyi Erkek Oyuncu dalında aday gösterildi. Bu başarı hâlâ aşılamadı.

Ne var ki hayat onun için hep setlerdeki kadar parlak akmadı. 12 Eylül 1980 darbesinin karanlık günlerinde siyasi duruşu yüzünden hedef tahtasına kondu, tutuklandı ve tam 2,5 ay hücre hapsinde kaldı. O hücrede yaşadıklarını, gördüğü işkenceyi yıllar sonra "Anne Kafamda Bit Var" kitabında bütün çıplaklığıyla anlattı. Bu süreç öyle kolay atlatılmadı; uzun yıllar pasaport alamadı, yurt dışına çıkması fiilen engellendi. Tüm bunlara rağmen yılmadı, hayata tutunmanın ve üretmenin başka yollarını buldu. Eğitime duyduğu inançla 1991'de Bakırköy'deki o güzelim tarihi Taş Mektep'i satın alıp aslına uygun şekilde restore ettirdi ve Özel Taş İlköğretim Kurumları'nı hayata geçirdi. Öğrencilere, öğretmenlere, eğitime yatırım yapmaktan hiç vazgeçmedi.

Tarık Akan, 2016'nın Eylül ayında, 66 yaşında akciğer kanserine yenik düştü. Geride onurlu bir duruş, unutulmaz filmler ve "sanatçı dediğin böyle olur" dedirten bir hayat hikâyesi bıraktı. Hafızalarda hep dimdik, hep güzel bir seda olarak kaldı.