Natuk Baytan Onaylı

Natuk Baytan (1925, Manisa – 1986, İstanbul), Türk sinemasının gelmiş geçmiş en özgün, en yaratıcı ve "absürt" mizahın öncüsü kabul edilen efsanevi yönetmeni, senaristi ve oyuncusudur. Natuk Baytan, 5 Aralık 1986 tarihinde vefat ettiğinde 61 yaşındaydı. Yeşilçam kalıplarını yıkan, sinema tekniğinde (özellikle zoom kullanımı ve abartılı ses efektleri) devrim yaratan Baytan, "Baytan Ekolü" olarak adlandırılan kendine has bir tarz geliştirmiştir.

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü'ndeki eğitimini yarıda bırakarak sinema tutkusunun peşinden giden Baytan, 1950'li yıllarda sektöre asistan olarak adım atmıştır. Kariyerinin ilk döneminde, Türk sinemasının fantastik ve tarihi aksiyon türündeki en önemli eserlerini vermiştir. Cüneyt Arkın ile kurduğu ortaklık; "Battal Gazi", "Kara Murat" ve "Savulun Battal Gazi Geliyor" gibi filmlerle Türk aksiyon sinemasının temel taşlarını oluşturmuştur. Bu filmlerdeki hızlı kurgu, akrobatik dövüş sahneleri ve kahramanlık anlatısı, dönemine göre oldukça ileri bir vizyonun ürünüdür.

Ancak Natuk Baytan'ı asıl ölümsüz kılan, Kemal Sunal ile çektiği komedi filmleridir. "Sakar Şakir", "Yedi Bela Hüsnü", "Korkusuz Korkak", "Tokatçı", "Sahte Kabadayı" ve "Avanak Apti" gibi başyapıtlar, sadece güldürmekle kalmamış, toplumsal eleştiriyi sürrealist bir dille harmanlamıştır. Filmlerinde yarattığı "Gardırop Fuat", "Gaddar Kerim", "Marmara Kazım", "Ayı Abbas" ve "Karbonat Erol" gibi yan karakterler, en az başrol kadar fenomen olmuştur. Duvarı delip geçen insanlar, yanan bir evden sigarasını yakan adamlar, fizik kurallarına aykırı hareketler... Tüm bunlar Baytan'ın "ciddiyet içindeki absürtlüğü"nün imzasıdır.

TRT için çektiği "Duvardaki Kan" dizisiyle tarihi belgesel dram türünde de ustalığını konuşturan Baytan, oyuncularından aldığı abartılı ama inandırıcı performanslarla tanınır. Kendisi de filmlerinde sık sık "cameo" (küçük roller) yaparak izleyiciye göz kırpmıştır. 5 Aralık 1986'da aramızdan ayrılan Natuk Baytan, bugün hala replikleri ezbere bilinen, sahneleri internette milyonlarca kez paylaşılan ve Quentin Tarantino, James Cameron, Christopher Nolan, Stanley Kubrick gibi dünya yönetmenlerine dahi ilham kaynağı olabilecek vizyona sahip bir sinema dâhisidir.